Case study Mark-10: Cân khối lượng trong môi trường không trọng lực cùng NASA HUNCH
Vì sao cân khối lượng trong không gian lại khó?
Trên Trái Đất, cân hoạt động nhờ trọng lực: vật nặng hơn tạo lực ép lớn hơn. Trên trạm vũ trụ, mọi vật gần như không có trọng lượng nên cân thông thường vô dụng. Để giải bài toán này, một nhóm học sinh trường kỹ thuật Tri-County Regional Vocational Technical High School (Franklin, Massachusetts) phối hợp với chương trình NASA HUNCH đã thiết kế một chiếc cân quay, được gọi là Zero Gravity Scale.
Nguyên lý: so sánh lực hướng tâm
Hai đồng hồ đo lực được gắn trên một bàn quay. Một đồng hồ giữ vật có khối lượng đã biết, đồng hồ còn lại giữ vật cần cân. Khi bàn quay, mỗi vật sinh ra lực hướng tâm F = m·ω²·r. Vì hai vật quay cùng tốc độ góc và cùng bán kính, tỉ số hai lực đo được chính bằng tỉ số hai khối lượng. Từ đó tính ra khối lượng chưa biết mà không cần trọng lực.
Thiết bị Mark-10 trong dự án
| Nguyên mẫu đầu tiên | 2 đồng hồ đo lực Mark-10 M7-10 (tải 10 lbF, ≈ 50 N), tốc độ lấy mẫu cao để bắt lực ổn định khi quay |
| Phiên bản thu nhỏ | 2 cảm biến lực mini dạng chữ S MR04-10 (dòng R04) cho không gian hẹp |
| Điện tử | Bo mạch từ bộ hiển thị 7i với firmware tùy biến, tự tính và hiển thị tỉ số hai lực |
Nguyên mẫu đã được thử trên máy bay bay theo quỹ đạo parabol tạo môi trường không trọng lực. Kết quả khả quan nên nhóm được yêu cầu thu nhỏ thiết bị để có thể dùng trên Trạm Vũ trụ Quốc tế; Mark-10 hỗ trợ thêm cảm biến mini và firmware riêng.
Ý nghĩa với ứng dụng công nghiệp
- Cho thấy đồng hồ đo lực có thể dùng như một phần tử đo trong thiết bị tự chế, không chỉ gắn trên giá thử.
- Cảm biến lực mini chữ S phù hợp khi cần tích hợp vào đồ gá, máy chuyên dụng có không gian hạn chế.
- Bộ hiển thị Mark-10 có thể tính toán, so sánh nhiều kênh, giúp giảm công xử lý số liệu thủ công.
Nguồn tham khảo: case study gốc trên website Mark-10. Nội dung được Tăng Minh Phát biên soạn lại và bổ sung giải thích kỹ thuật.
Tư vấn cấu hình hệ thống đo lực Mark-10 tại Việt Nam
Tăng Minh Phát là đơn vị phân phối thiết bị đo lực và mô-men xoắn Mark-10 tại Việt Nam. Nếu nhà máy của anh/chị có ứng dụng tương tự, hãy gửi cho chúng tôi mô tả mẫu thử, dải lực dự kiến và tiêu chuẩn cần tuân thủ; đội ngũ kỹ thuật sẽ đề xuất cấu hình máy đo, cảm biến, đồ gá và phần mềm phù hợp.
Liên hệ: Zalo/Hotline 0917 943 068 hoặc trang Liên hệ.